Verder is weg
Verder is weg  Welkom - Home  Verder is weg Verder is weg  Impressie boekje  Verder is weg Verder is weg  Totstandkoming  Verder is weg Verder is weg  Waar te koop?  Verder is weg Verder is weg  Links  Verder is weg Verder is weg  Gastenboek  Verder is weg Verder is weg  Contact  Verder is weg
Verder is weg
Verder is weg Verder is weg

Interview in Jambo, het personeelsblad van Novib, in januari 2006

Verder is weg

Later laat ik liggen

zo beweeg ik
zonder te bewegen

verder is weg

Clara Venema en haar zus Siets hebben een mooie gedichtenbundel gemaakt. Bij haar thuis heb ik een openhartig gesprek met Clara over de bundel, maar ook over haar ziekte.

Ruim twee jaar geleden bleek Clara uitzaaiingen van borstkanker te hebben in longen en hoofd. Haar eerste logische reactie was er een van kwaadheid. "Ik was immers in 1992 al vanwege borstkanker geopereerd en behandeld. Ik heb - gelukkig - jarenlang gedacht dat ik ervan af was." Maar met ups en downs heeft zij haar ziekte ook deze keer geaccepteerd. Ze heeft inmiddels chemotherapie en bestraling achter de rug. "En nu is het afwachten. De kanker is niet weg uit mijn hoofd en longen. Niemand kan mij vertellen wat het perspectief is of hoe het verder zal gaan."

Hoe het verder gaat? Dat is een cruciale vraag. De gedichtenbundel die Clara samen met haar zus Siets maakte, heeft dan ook de titel 'Verder is weg' gekregen. Clara's gedichten gaan over haar ziekte, maar ook over beeldende kunst, muziek, de natuur en mensen in haar omgeving. "Er is immers nog zoveel meer dat me bezighoudt", legt zij uit. Siets maakte schitterende illustraties bij de gedichten. Die hangen nu ingelijst door Clara's hele huis.

Het plan om het boekje te maken is zo'n drie tot vier jaar geleden geboren, maar de laatste kankerdiagnose maakte de uitvoering ervan urgent. Clara stelt niets meer uit. "Urgentie helpt om knopen door te hakken", glimlacht ze. Na haar ziekte in 1992 is ze twee maanden op reis geweest naar Australië. "Zo ver hoeft niet meer. Ik zou nog wel een keertje naar Engeland willen, maar de mensen hier om me heen zijn het belangrijkste voor mij. Ik wil nog zoveel mogelijk samen met hen dingen doen. Nu ik niet meer kan werken, heb ik daar gelukkig ook de tijd voor." Ondanks haar ziekte voelt Clara zich heel sterk. "Ik denk dat ik die mentaliteit heb meegekregen van mijn vader, die tijdens de Tweede Wereldoorlog in een Jappenkamp zat." Soms gaat het fysiek wat slechter, maar dankzij medicijnen weet Clara dan weer uit het dal te klimmen. "Mijn leven gaat in stappen. Eerst maak je je druk over het feit dat je dikker wordt door die medicijnen. Vervolgens accepteer je dat." Zoals ook het haarverlies dat ze zo prachtig verwoordt in het gedicht 'Pruik'.

Samen luisteren we nog even naar Henry Purcell's 'When I am laid in earth' uit de opera 'Dido en Aeneas', gezongen door Anne Sofie von Otter. Een prachtig klassiek stuk dat Clara inspireerde tot het gedichtje 'Dido's klaagzang' op laatste bladzijde van 'Verder is weg'.

Renée Schäfer

Verder is weg Verder is weg
  website door: ZenDesign Cairns Web Design